Федерация профсоюзов Беларуси: «Мы — вместе!»
$ 2.173
2.478
100 ₽ 3.178
:

Жыхары адселеных вёсак успамінаюць першыя дні чарнобыльскай трагедыі

Жыхары адселеных вёсак успамінаюць першыя дні чарнобыльскай трагедыі

Общество и профсоюзы26 апреля 2017 в 08:50

“Раніцай 26 красавіка нехта спяшаўся на працу, дзеці iшлі ў школу, старыя гутарылі каля калодзежа. Я з сяброўкамі збіралася садзіць бульбу.”

news_prev

“Раніцай 26 красавіка нехта спяшаўся на працу, дзеці iшлі ў школу, старыя гутарылі каля калодзежа. Я з сяброўкамі збіралася садзіць бульбу. Сонца прыпякала. А 12-й гадзіне стала надта горача. Праз нейкі час у небе з’явіліся верталёты…”

У Брагінскім раёне на Гомельшчыне ёсць вёска Дублін. Да аварыі на Чарнобыльскай АЭС яна лічылася даволі вялікай – там жыло каля 600 чалавек, аднак сёння ў ёй засталося крыху больш за 250 жыхароў.

Неяк надвячоркам я сустрэў каля будынка былой Дублінскай базавай школы дзвюх жанчын. Разгаварыліся. Любоў Ляпеха больш за 30 гадоў працавала дырэктарам гэтай установы адукацыі. Рамуальда Пішчук настаўнічала звыш 20 гадоў. У 2011 годзе школу зачынілі, бо вучняў значна паменшыла. Аднак Любоў Пятроўна заявіла аддзелу адукацыі: “Разбурыць і разрабаваць будынак не дамо, афармляйце нас вартаўнікамі!”

Родную школу педагогі вартуюць дагэтуль. Яе вокны забіты дошкамі, на дзвярах аб’ява “Прадаецца”.

Але памяшканні завахаліся ў добрым стане — хоць заўтра пачынай вучобу. Вартаўніцы берагуць будынак як зрэнку вока і ўсё ж такі спадзяюцца, што аднойчы ў яго сценах зноў загучыць дзіцячы смех…

Успамінае Любоў Ляпеха:

У той шчодры на сонца суботні дзень я са сваім трохгадовым сыночкам наведвала матулю ў вёсцы Просмычы. Прыйшла цётка Вольга: “Ці чулі – на станцыі пажар? Суседзі з Прыпяці расказвалі, што пажарнікі ўсю ноч тушылі…”

Уключыла тэлевізар – ніякага намёку на трывогу. Толькі насцярожыла адна акалічнасць: падчас аповеду пра надвор’е на экране з’явіліся відарысы Гомеля, а раёны засталіся па-за ўвагай… Захацелася пачуць, што скажа “Свабода”. Уключыла ВЭФ і пачула, што на ЧАЭС жудасная катастрофа – уся табліца Мендзялеева легла на Беларусь..

Зранку ў панядзелак паехала ў райаддзел адукацыі, каб даведацца, што цяпер рабіць. Але інспектары самі нічога дакладна не ведалі. Патэлефанаваў дырэктар блізкай да АЭС Залесскай школы Аляксандр Козел – прасіў парады. Інспектар Ніна Бусыгіна дазванілася старшыні райвыканкама Аляксандру Пракопаву, але той супакоіў і папрасіў перадаць дырэктару Залесскай школы, каб правёў гутарку з настаўнікамі і бацькамі, супакоіў іх, аднак заўважыў, каб дзеці не пакідалі школьны будынак, а ўрокі фізкультуры праходзілі ў спартзале.

Вяскоўцы, між тым, вывозілі гной, садзілі бульбу; дзеці гулялі на вуліцы. Ніхто не здагадваўся, што жывём ужо на радыяцыйнай тэрыторыі.

1 мая ў Брагіне дарослыя выйшлі на дэманстрацыю. Праўда, на гэтым мерапрыемстве адсутнічалі дзеці.

На Вялікдзень, 4 мая, пачалася эвакуацыя насельніцтва з 30-кіламетровай зоны. Бабулькі з клуначкамі ў руках сядзелі ў аўтобусах і плакалі, мужчыны перажывалі моўчкі – сум, боль і роспач перадавалі позіркі. Людзі думалі, што праз некалькі дзён вернуцца ў свае вёскі…

Мая свякроў, ідучы з Пучына пабачыць унука, больш за гадзіну стаяла на абочыне – не магла перайсці дарогу, таму што ў бок Камарына рухаліся сотні грузавых машын.Убачыўшы аўтобусы з людзьмі з Перасецінца, Старога і Новага Сцяпанава, яна засабіралася дамоў. Сын хацеў правесці бабулю, але я не дазволіла, сказала, што на вуліцы радыяцыя.

Мама, а якая яна, тая радыяцыя? Вялікая? Я яе не бачу…” – “Убачыць яе, сыночак, нельга, але яна вельмі страшная…”

Праз дзень я адправіла маці да яе сястры ў Саратаўскую вобласць. Як атрымалася набыць білет да Масквы, адзін Бог ведае, бо людзей на чыгуначным вакзале было процьма, як у час вайны…

6 мая а 10 гадзіне вечара прыйшла тэлефанаграма аб эвакуацыі дзяцей дашкольнага ўзросту і вучняў школ. І тут высветлілася, якая ў каго душа, хто сапраўдны настаўнік, а хто прыстасаванец… Дзякуй тым калегам, якія дапамагалі мне рыхтаваць малых да эвакуацыі, да глыбокай ночы абыходзячы сем’і; і ганьба тым, хто клапаціўся ў першую чаргу пра сябе і свой дабрабыт…

7 мая пачалася масавая эвакуацыя. Бацькі галасілі, развітваючыся з дзецьмі. На плошчу ў Брагіне з вёсак з’ехаліся каля сотні аўтобусаў, і тут папаўзлі чуткі, што будуць узрываць чацвёрты рэактар. Людзі спалохаліся. Трывогі паддавалі і лётаючыя верталёты. Пасля абеду аўтобусы выправіліся ў шлях. Нас павезлі ў Васілевічы: школьнікаў – у школу-інтэрнат, дашкольнікаў – у дзіцячы садок.

У канцы мая дзяцей адправілі ў Маладзечанскі раён у піянерскі лагер “Лясное”, а мне далі водпуск, і я вярнулася ў родную вёску. Хацела паехаць на Саратаўшчыну, каб забраць маці і дзіця. З сынам прыехала ў Мінск, схадзіла ў гаркам партыі – папрасіла дапамагчы ўладкавацца ў санаторый. Але сакратар прапанаваў пакінуць малога ў кругласутачным садку. Што заставалася рабіць? Паехала ў Дублін. Калі ў Брагіне выйшла з аўтобуса, людзі на мяне глядзелі як на вар’ятку – маўляў, куды сына прывезла?! Праз тры дні адправілася да сваіх вучняў у “Лясное”. Там у канцы жніўня і дачакаліся радасных звестак – вяртаемся дамоў! Колькі ж было радасці! У Хойніках сустрэў старшыня райвыканкама Пракопаў, падзякаваў настаўнікам, падбадзёрыў. І 1 верасня ў школе зазвінелі дзіцячыя галасы. Жыццё, хоць і трагічнае, працягвалася…

Успамінае Рамуальда Пішчук:

Раніцай 26 красавіка нехта спяшаўся на працу ў калгас, дзеці iшлі ў школу, старыя гутарылі каля калодзежа. Я з сяброўкамі збіралася садзіць бульбу на агародзе суседкі. Сонца прыпякала. А 12-й гадзіне стала надта горача. Праз нейкі час у небе з’явіліся верталёты. Толькі потым я даведалася, што яны перавозілі пясок, які скідвалі на блок рэактара, каб затушыць агонь.

Вечарам таго ж дня жыхары Прыпяці, якія працавалі ў нашым калгасе на будаўніцтве, расказалі, што ім патэлефанавалі родныя і паведамілі: узарваўся рэактар на ЧАЭС, пажар шугаў усю ноч, загінулі пажарныя… Асаблівага страху ў нас гэтая навіна не выклікала, бо мы яшчэ не разумелі маштабу трагедыі. Паспачувалі чарнобыльцам, павойкалі і разышліся.

5 мая прачнуліся ноччу ад гоману і шуму. Выйшлі на вуліцу заспаныя, узрушаныя. Убачылі вайскоўцаў, машыны, якія рухаліся з уключаным святлом. З натоўпу нехта крыкнуў, што старшыня калгаса Віктар Шэін збірае ўсіх галоўных спецыялістаў у канторы. На тэрыторыі школы размясціўся Растоўскі матарызаваны полк (ён дапамагаў праводзіць дэзактывацыю вёсак раёна). І тут мы адчулі бяду, страх, невядомасць… Ваенныя навучылі нас першым прыёмам дэзактывацыі жылля, распавялі, як правільна гатаваць ежу, растлумачылі значэнне штодзённай вільготнай ўборкі памяшканняў.

7 мая у 7 гадзін раніцы абвясцілі, што жанчын і дзяцей будуць вывозіць. Прыйшлі аўтобусы. Жанчыны плакалі, мужчыны спрабавалі жартаваць, але атрымлівалася няўмела. Дзеці не разумелі, што адбываецца, але, бачачы слёзы дарослых, паводзілі сябе спакойна, стрымана. Аўтобусы крануліся з месца. “Божа мой, што ж будзе далей?!” – загаласіла баба Анюта, якая праводзіла дачку з трыма ўнукамі.

Так вёска асірацела. Ціха-ціха было і ўдзень, і ўвечар. Пуста, маўкліва…

Уладзімір ГАЎРЫЛОВІЧ

Фота аўтара

Еженедельник «Беларускі час»

Читайте также
undefined

Частные компании предпочитают идти в ногу с профсоюзом?

Общество и профсоюзы26.08.2019

За 7 месяцев текущего года в Могилеве создано почти 50 профсоюзных первичек – в основном в организациях частной формы собственности. Среди них семейный оздоровительный центр «Элит-Мама» и фитнес-центры «Акула» и «Pushkin», владеет которыми Светлана Акуленко.

undefined

Маяк Браславский праздновал «Дожинки» с наградами и амбициозными планами

Общество и профсоюзы25.08.2019

В СПК Маяк Браславский 25 августа отмечали «Дожинки»: хозяйство первое в районе закончило уборку зерновых. Вместе с тружениками предприятия подводили итоги работы заместитель председателя Федерации профсоюзов Беларуси Александр Микша, председатель Белорусского профсоюза работников АПК Николай Лабушев, и.о. председателя Витебского обкома профсоюза работников АПК Маргарита Иванченко.

undefined

Председатель ФПБ Михаил Орда поздравил трудящихся и ветеранов отрасли с Днем шахтера

Общество и профсоюзы25.08.2019

Благодаря вашему профессионализму Беларусь традиционно входит в число мировых лидеров по производству калийных удобрений.

Последние новости